reportage: Noordelijk Filmfestival 2004

8WEEKLY.nldoor Paul Caspers

Het enige echte filmfestival in het noorden van Nederland wordt alweer een kwart eeuw jaarlijks gehouden in Leeuwarden. Het is niet al te druk bezocht, en alle films worden in en om de stadsschouwburg vertoond, zodat het een verademing is om zonder in de rij te hoeven staan of zelfs te reserveren een zo'n uiteenlopend aanbod op het witte doek te zien. De Hongaarse cinema stond dit jaar in de schijnwerpers, en daarnaast was er een uitgebreid programma van voornamelijk filmhuisfilms, aangevuld met enkele commerciële titels.

Dealer (Benedek Fliegauf, 2004)
Zoals Denemarken zijn Pusher heeft, kent Hongarije nu zijn Dealer - de tweede film van de jonge regisseur Fliegauf, en de meest indrukwekkende van het festival. Veel gebeurt er niet: een drugshandelaar rijdt rond op zijn fiets, bezoekt wat klanten, en trekt op met zijn vermeende dochtertje. Maar deze lange, ontoegankelijke film biedt via een dag uit het leven van de dealer een meesterlijke en huiveringwekkende blik op morele en emotionele verwoesting in een niet nader genoemde stad, die al even bleek in beeld is gebracht als alle personages, trouwens allemaal niet-professionele acteurs. De vormgeving is namelijk briljant: de film is samengesteld uit een aantal ellenlange takes met een rustig en langzaam ronddraaiende HD-camera, op flets, bijna hypnotiserend cinemascope weergegeven. De uitdrukkingsloze gezichten en de volstrekt levenloze dialogen daarbij, en het behalve onheilspellende achtergrondgeluiden complete gebrek aan filmmuziek, zorgen voor een extreem kil, maar des te meer overrompelend sfeerstuk.

Infernal Affairs / Wu jian dao (Andrew Lau & Alan Mak, 2002/3)
Er gaat weinig boven een goede oude triple bill-marathon op cinemascope. Deze duivels slimme trilogie leent zich daar uitstekend voor, hoewel het sentimentele tweede en existentialistische derde deel het toch afleggen tegen het briljante origineel, een oerdegelijke misdaadthriller met vier glansrollen van kopstukken uit de Hong Kong-cinema: Tony Leung, Andy Lau, Anthony Wong en Eric Tsang.
Lees ook onze uitgebreide recensies van Infernal Affairs en Infernal Affairs II.

Il Dono / The Gift (Michelangelo Frammartino, 2003)
Winnaar van de juryprijs: een zeer eenvoudig, zwijgend Italiaans plattelandsdrama over een bejaarde, in afzondering levende man die de moderne wereld om zich heen niet meer lijkt te begrijpen. De film is te onbeduidend gemaakt om de aandacht vast te houden, maar krijgt pas betekenis en cachet door zijn ontroerende einde.

After the Day Before / Másnap (Attila Janisch, 2004)
Een bizarre Hongaarse titel, ditmaal met Lynchiaanse elementen: een bizarre, surreële kunstfilm over een man die een verlaten landschap in trekt om een geërfd huis te bezichtigen. Hij is daar getuige van een gewelddadige familieruzie, en al gauw lopen toekomst, verleden, droom en werkelijkheid door elkaar heen. Voor velen te ontoegankelijk, maar schitterend vormgegeven en met een ijzingwekkend einde met heftige muziek van Arvo Pärt.

Chico (Ibolya Fekete, 2001)
Een meeslepend Hongaarse oorlogsdrama over een charismatische Boliviaan die terugkijkt op zijn roerige verleden, dat een verblijf in Hongarije en Jeruzalem en zowel de Latijns Amerikaanse revoluties als de oorlog in Kroätië beslaat. Chico is in overtuigende documentaire-stijl gefilmd en biedt een complexe kijk op religie en de Europese geschiedenis door middel van en een boeiend persoonlijk leven.

Kontroll (Nimród Antal, 2003)
Een grote verrassing, deze verkwikkende mengeling van zwarte humor, duistere thriller en actie. De film, het regiedebuut van de Amerikaanse Hongaar Antal, speelt zich geheel ondergronds af in duistere metrotunnels en op gruizige metrostations. Een groepje conducteurs, een bleek en bont gezelschap zeer morsige typetjes met een bijzonder ondankbaar beroep, neemt het op tegen zwartrijders, een geheimzinnige moordenaar, concurrerende kaartjesknippers en dergelijke. Een festivalhit die hopelijk bredere uitbreng te wachten staat.

La grande Séduction / Seducing Dr. Lewis (Jean-François Pouliot, 2003)
Een aanvankelijk charmante maar uiteindelijk flauwe, voorspelbare komedie over de bewoners van een arm vissersdorp die alles op alles zetten om een dokter uit de grote stad aan te trekken. Zulke lieve komedies zijn meestal leuk, maar deze Canadese variant leunt te zwaar op zijn eigen vermeende grappigheden om te kunnen overtuigen.

Broken Wings / Knafayim shvurot (Nir Bergman, 2002)
Fenomenaal geacteerd familiedrama uit Israël over een weduwe en haar drie kinderen, die ieder voor zich betekenis aan hun leven proberen te geven na de dood van de vader.

Coffee and Cigarettes (Jim Jarmusch, 2003)
Een compilatie van het jarenlang filmen (in zwart-wit) van sketches met grotere en kleinere namen uit de wereld van muziek en film. Soms zijn die hilarisch, zoals met Steve Coogan en Alfred Molina, soms zelfs ontroerend, maar net zo vaak saai en irritant, zoals met de White Stripes. Nogal een mixed bag als resultaat dus.

The Moonless Night / Nata pa hënë (Artan Minarolli, 2004)
Magisch-realistisch drama met humor uit Albanië, over een jongen en een meisje die illegaal naar Italië willen emigreren. Een typische filmhuisfilm: mooie plaatjes, vreemd verhaal, open einde, maar niet bijster imposant.

The Cat Returns / Neko no ongaeshi (Hiroyuki Morita, 2002)
Een lieve anime uit de Ghibli-stal, waar ook Princess Mononoke en Spirited Away gemaakt werden. De animatie is hier niet zo indrukwekkend, maar het verhaal is een fantastisch en vermakelijk sprookje over een meisje dat mee wordt gevoerd naar een wereld waar rechtop lopende en pratende katten de dienst uitmaken.

The Python / Pitons (Laila Pakalnina, 2003)
Te afstandelijk om te kunnen bekoren, deze absurdistische, vaak onnavolgbare film uit Letland over curieuze gebeurtenissen rond een drol, een slang, een aap en een bikkelharde directrice op een dorpsschool.

Maria Full of Grace (Joshua Marston, 2004)
Een rauw, door de Amerikaanse kabel-TV gefinancierd en daarom erg politiek correct, maar niet minder indringend drama over drugssmokkel in Colombia. Het is een eenvoudige film zonder vals sentiment, en op die manier eerlijk en aangrijpend.

Brodeuses / A Common Thread (Éléonore Faucher, 2004)
Film over een excentriek meisje dat ongewenst zwanger raakt en op een vreemde manier een hechte band krijgt met haar werkgever. Een typisch Frans drama: er gebeurt weinig, maar de film blijft levensecht en is goed geacteerd.

Finding Neverland (Marc Forster, 2004)
Miramax-sentiment, maar dan wel vakkundig gemaakt en prima geacteerd, over de schrijver van Peter Pan. De film is hypocriet in de zin dat hij pleit voor fantasie, maar niets aan de verbeelding van de kijker overlaat, maar biedt daarnaast uitstekend familievermaak.

Travellers and Magicians (Khyentse Norbu, 2003)
Ook al zo politiek correct, deze film van de regisseur van The Cup, en opnieuw heel vermakelijk en aardig: een met Australisch geld gemaakte road movie over een groep inheemse lifters in Buthan. Het Himalaya-landschap is prachtig in beeld gebracht, en de film en goede boodschap worden verweven met een al even mooi gefilmde fabel.

Fuse / Gori vatra (Pjer Zalica, 2003)
Speelfilmdebuut van documentairemaker Zalica, over de komst van Bill Clinton in een dorpje in Bosnië. Smokkel, corruptie, liefde, haat en absurde situaties zijn de ingrediënten van deze uitstekende zwarte maar humane komedie.

Zoals gezegd ging de juryprijs naar het ingetogen Italiaanse Il Dono, terwijl de hoogste waardering van de toeschouwers uitging naar Walter Salles' meer publieksvriendelijke The Motorcycle Diaries. Het festival leverde een prettige kennismaking met de Hongaarse cinema, die aan de selectie in Leeuwarden te beoordelen bijzonder eigenzinnig en veelzijdig is, en waar we in de toekomst hopelijk meer van mogen vernemen in de Nederlandse bioscopen. Daarnaast zoals het hoort een grote hoeveelheid typische festivalfilms, en zoals gezegd een klein aantal commerciëlere titels. Geen spraakmakende films dus, maar met zo'n 60 films wel een degelijk, gevarieerd en prettig aanbod.