recensie: Dead or Alive Trilogy

Het leuke van de meeste films van de Japanse veelfilmer Takashi Miike is dat ze op verschillende niveaus werken. Ichi the Killer was een weerzinwekkende yakuza-slachtfilm, maar ook een metafysische studie naar dupliciteit en een spel met de verwachtingen en gevoelens van de kijker. Visitor Q was een taboedoorbrekende incestfilm, maar beeldde stiekem de absolute destructie van het gezinsbegrip uit in een parodiërende familiekomedie.

Miike werkt graag op intellectueel niveau terwijl hij de meest afstotelijke zaken uitbeeldt, en voegt vaak een dosis (gitzwarte) humor toe. Op die manier verandert hij films die in wezen genrefilms zijn (voor al zijn talloze films werd hij ingehuurd: hij heeft er nog nooit zelf een geschreven) in subversieve, uiterst persoonlijke werken.

Variant
De drie Dead or Alive-films zijn het beste voorbeeld van Miikes werkwijze: het is op het oog (en volgens de distributeur) een reeks keiharde, doldwaze actiefilms, maar je kunt tegelijkertijd niet om de metaforiek, de symboliek en de thematiek heen. Bovendien is de trilogie een bijzondere variant op het idee van de sequel: elk deel heeft een geheel eigen sfeer en setting en geeft een nieuwe invulling aan de twee hoofdpersonen: genreacteurs Sho Ichikawa en Riki Takeuchi, die elkaar het leven zuur maken. Hun strijd (hoewel ze in deel twee makkers zijn) is de kern van de hele trilogie, maar iedere film heeft geheel eigen thema's en onderwerpen.

Ontroerend
Het eerste deel werkt het beste als genrefilm en is dan ook het meest vermakelijk: in de onderwereld van Tokyo verklaren een gangster en een politie-inspecteur beide de oorlog aan de yakuza, en aan elkaar. Zoals in de meeste van Miikes films zijn de hoofdpersonen hier verschoppelingen en ongelukkige, ronddolende individuen. Deel twee is een langzame, poëtische studie naar persoonlijke herkomst, het kind in de volwassene. Dead or Alive 2: Birds bevat de minste actie, maar is het rijkst in thematiek en dramatisch het meest geslaagd (het is tegen verwachting in een ronduit ontroerende film). Bovendien speelt Miike nog meer dan in het eerste deel een curieus maar interessant spel met de vorm en de inhoud van zijn film, die voortdurend in een vreemd verband staan. In Final, dat zich afspeelt in het jaar 2346 in een totalitaire staat, sluit Ichikawa zich aan bij een groep rebellen en gaat hij de strijd met Takeuchi aan. Dit derde en laatste deel is een groot postmodern spel, boordevol verwijzingen naar de eerdere delen en andere films als Ichi the Killer, The Matrix en Blade Runner. Ontoegankelijker, maar niet minder fascinerend.

De drie films laten zich afzonderlijk goed bekijken, maar zijn geslaagder als onderdelen van de trilogie, hoe onsamenhangend die qua verhaallijn ook is. Dead or Alive (1999), Dead or Alive 2: Birds (2000) en Dead or Alive: Final (2002) waren al los te koop, maar worden nu samen uitgebracht door Dutch Filmworks, helaas zonder extra's, maar wel in een fraaie uitklapbox.