8weekly.nl recensie website met recensies over film, muziek, literatuur, theater en beeldende kunst
 

recensie: Louis Ferron - Niemandsbruid

Afsluiting van een oeuvre

8 december 2005

Drie dagen nadat hij zijn nieuwste boek in ontvangst nam, stierf Louis Ferron, op 63-jarige leeftijd, na een kort ziekbed. Dat maakt Niemandsbruid tot zijn laatste roman, de afsluiting van een omvangrijk oeuvre.

Centraal in het boek staat Adele Schopenhauer, de zuster van de filosoof Arthur Schopenhauer. Ze is vooral een slachtoffer, staat voortdurend in de schaduw van anderen: van haar zelfzuchtige broer, die veel aandacht opeist; van haar moeder, die zich na de dood van haar man een weg naar de adel probeert te kopen; van Ottilie, haar vriendin, de toekomstige schoondochter van Goethe. En dus leidt Adele een teruggetrokken leven, dat ze voor een groot deel vult met het knippen van silhouetten en door gesprekken te voeren met haar latere beschermvrouwe Sibylle, met Ottilie en heel af en toe met Goethe zelf.

Miskende buitenbeentjes

J.W. Goethe
J.W. Goethe
"Hij weet dat er achter de schone schijn dingen liggen die te gruwelijk en te huiveringwekkend zijn voor woorden, maar in de huiver vindt hij ook het sublieme", was het jurycommentaar toen Ferron in 2001 de Constantijn Huygens-prijs ontving. Ferron kiest als hoofdpersonen van zijn boeken vaak mensen die op het eerste gezicht niet opvallen; mensen die opgaan in de massa, terwijl ook zij hun verhaal hebben dat het vertellen waard is. Adele Schopenhauer, verborgen in de schaduwen van de grootse figuren in haar omgeving, is typisch zo'n miskend buitenbeentje. Ze heeft nooit echt iets bereikt, krijgt teleurstelling na teleurstelling te verwerken. Een voordeel daarvan is dat Niemandsbruid een ontzettend verfrissende kijk geeft op het Weimar van Goethe, vanuit een geheel nieuw gezichtspunt. Goethe zelf wordt overigens geen enkele keer bij die naam genoemd; de auteur omschrijft hem stug als 'de geheimraad'. Een nadeel van Ferrons benadering is dat Adele ongeveer net zo vaak steunend zit te klagen als haar slachtofferrol haar daar het recht toe geeft, misschien zelfs nog wel vaker. Leven is lijden, en Adele lijkt erop gebrand die boodschap aan de lezer mee te geven.

Duitsland
Een andere interesse van Ferron komt eveneens tot uiting in Niemandsbruid, namelijk zijn fascinatie voor de Duitse cultuur, die hij te danken heeft aan zijn eigen afstamming. In 1942 zag de auteur het levenslicht in Leiden, als zoon van een Nederlandse moeder en een Duitse vader. Vanaf het moment dat deze laatste werd opgeroepen voor zijn militaire dienst woonde Ferron in Bremen, bij de wettige echtgenote van zijn vader. Na de oorlog is hij teruggekeerd naar Nederland, waar al snel de eerste gedichten van zijn hand verschenen. Niemandsbruid is dan ook zeker niet Ferrons enige boek dat zich afspeelt in Duitsland; zo schreef hij ook de Teutoonse trilogie, waarin hij een aantal jaren uit de Duitse geschiedenis behandelt.

Literair
"Ik schrijf geen moeilijke boeken. Ik schrijf wel literatuur die tevens over literatuur gaat en verwacht van de lezer dat hij mijn kennis tot op zekere hoogte deelt", beweert Louis Ferron op zijn website. Of zijn schrijfstijl nu verafschuwing of bewondering verdient, een ding staat vast: Louis Ferron heeft zijn huiswerk grondig gedaan. Zijn enigszins bombastische zinnen passen goed bij de tijd waarin Adele leefde. Voor het geval de bronvermelding achterin het boek nog twijfel mocht overlaten, de reeks historische personages en gebeurtenissen is voldoende om bewondering te krijgen voor de hoeveelheid informatie die Ferron heeft moeten opzoeken.





 FICTIE
Niemandsbruid

Uitgever: De Bezige Bij
Prijs: 18.50 (paperback)
256 bladzijden
ISBN 90 234 1764 x

facebook plaatje
 ADVERTENTIE

 ZOEKEN

Alle artikelen 8WEEKLY:


 ADVERTENTIE