recensie: Bernard Dewulf - Naderingen

Na dit essay volgen er nog over andere, veelal Vlaamse, mannelijke schilders die gevolgd worden vanuit een fascinatie voor het werk, maar vaak ook vanuit een persoonlijke vriendschap. In ieder geval werkt Dewulf vaak met interviews, waardoor hij het vreemde samenspel van de mens en schilder kan aangeven. Deze werkwijze geeft Dewulfs boek een speciale dimensie, die wat mij betreft vaak Dewulfs sterkte uitmaakt.

Verrukkelijke naargeestigheid

Naakt van Dumas

Dewulf gaat dan ook via het richtsnoer van haar werk naar deze persoon achter de schilder op zoek. Uit het gesprek met Dumas blijkt een grote liefde voor de mens. Haar werk, zo zegt zij, heeft als doel de tegenstrijdigheden in wereld en mens te tonen. Zij ziet in elke mens een veranderlijkheid die ze in beeld wil brengen, ze wil haar objecten ontdoen van uiterlijke schijn, hen op de weegschaal van de naaktheid leggen. Dewulf praat met haar over de perspectieven van haar werk, gaat na wat zij nog in beeld wil brengen. Dumas blijkt vaak een vrouw die met haar eigen naargeestigheid in de knoop zit.

Kunstenaar-filosoof
Diezelfde naargeestigheid vinden we, zij het op een heel andere manier, terug bij de Belgische schilder Thierry De Cordier. Dewulf besteed 48 van de 220 pagina's aan deze merkwaardige kunstenaar-filosoof. Met veel geduld en weidse omhalen beschrijft hij het leven van De Cordier vanaf diens afstuderen tot het nu. Dewulf beschrijft zorgvuldig De Cordiers wikken en wegen om al dan niet kunstenaar te worden, de brief aan zijn gezin wanneer hij op het punt stond dat te verlaten en zijn werk. Werk dat zo sterk geworteld is in het leven, een leven dat zo kunstmatig aan de filosofische wetmatigheden van het werk probeert te voldoen dat het zowat lachwekkend wordt. We zien landschappen in hun meest abstracte vorm, de kunstenaar als bouwer van onherbergzame huizen en een twijfel die meer onverwoestbaar lijkt dan menig bouwsel. We zien een schrijver die zijn bevindingen uit in een ellenlange brief en we weten, voelen bijna spontaan aan, dit is een lievelingskunstenaar. Het zijn dan ook prachtige pagina's die vanuit een intense bewondering de problematiek van een man als De Cordier behandelen.

Het ultieme schilderij
In zijn slotessay wil Dewulf het uiteindelijk hebben over zijn favoriete schilderij. De zee. De invalshoek dat de zee een schilderij is en dan te bespreken wat verschillende schilders met haar beeltenis hebben gedaan is, op zijn zachtst gezegd, interessant. Dewulf doet dit op een uiterst accurate manier. Vertrekkend van de zee van De Cordier, die hem het meeste lief is, schippert hij langs romantici als Constable en Turner naar Ensor en Spillaert. De zee, zo zegt Dewulf, is een biotoop van het mysterie en in die zin misschien wel het ultieme schilderij. Het is een bijzondere gedachte van een dichter die met een pak inlevingsvermogen zo dicht mogelijk probeert te geraken bij het mysterie van een schilderij. Hij zoekt, zoals ook de schilder wanneer hij voor een zeezicht staat, kan zoeken, maar er nooit helemaal geraakt. Het zijn naderingen, al toont Dewulf zich hier en daar erg dicht.