recensie: Thomas L. Friedman (vert. Margreet de Boer, Menno Grootveld, Mieke Hulsbosch, Ed Lof, Jan Wynsen) - De aarde is plat

In tegenstelling tot wat de titel zou doen vermoeden, gaat Thomas Friedman in zijn bestseller De aarde is plat geen discussie aan met Columbus, die in 1492 experimenteel vast stelde dat de aardbol rond was. Klopt, zegt Friedman, tóen nog wel.

Inmiddels is er, aldus Friedman, het één en ander veranderd in de wereld. Van 1492 tot 1800 had je ‘Globalisering 1.0', waarbij landen zich wereldwijd met elkaar verbonden door kolonisatie en allianties. Daarna kreeg je ‘Globalisering 2.0', van 1800 tot 2000, waarbij bedrijven uitgroeiden tot multinationals en wijdverbreide netwerken spanden waarin vestigingen in talloze landen met elkaar verbonden waren. En nu is het tijd voor ‘Globalisering 3.0', de tijd waarin het individu mondiaal gaat. Niet langer zijn mensen afhankelijk van bedrijven of overheden om contact te leggen met het buitenland en hun producten of diensten te verkopen.

De oorzaken achter de platter wordende wereld beschrijft Friedman helder en overtuigend in het eerste deel van zijn boek. Hij besprenkelt zijn enthousiaste betoog met legio voorbeelden uit binnen- en buitenland. Uiteindelijk kan je niet om de conclusie heen; de wereld wordt inderdaad in hoog tempo platter. Er ontstaat een wereldwijde economie waaraan wij allemaal deelnemen.

De oplossingen die Friedman ziet voor ontwikkelingslanden blijken al snel uit de liberale koker te komen: isolationisme is uit den boze, de vrije markt zal ook innovaties en technologieën voor iedereen beschikbaar maken en de regelgeving rondom het starten van bedrijfjes moet vereenvoudigd worden (in Mexico duurt het gemiddeld 58 dagen om een bedrijf te beginnen, in Singapore 8 en in Turkije 9). Hij hekelt overigens ook het protectionistische landbouwbeleid in de VS zelf en spoort de OPEC landen aan te investeren in onderwijs, voordat de oliebron ‘in de achtertuin' is opgedroogd. Er is al een aantal malen gebleken dat een economische shocktherapie, namelijk om een land in één keer de vrije markt in storten, lang niet altijd de gewenste en door Friedman bejubelde gevolgen heeft. Het bekendste voorbeeld daarvan is waarschijnlijk Rusland.

"Volgens de Dell-theorie zullen twee landen niet met elkaar oorlog voeren zolang ze beide deel uitmaken van een en dezelfde wereldwijde supply-chain, bijvoorbeeld dat van Dell. Want mensen die in een wereldwijde supply-chain zijn ingebed, willen geen oorlog meer voeren. Ze willen alleen nog maar just in time hun goederen en diensten leveren en genieten van de daaruit voortkomende stijgende levensstandaard."