Rond 1987 was Lone Wolf and Cub één van de eerste Japanse strips (manga) die in Amerika uitkwamen. Destijds werd slechts een derde van dit epische verhaal uit de jaren '70 vertaald en uitgebracht. In het voorjaar van 2000 kondigde het Amerikaanse Dark Horse de uitgave van de volledige editie aan - in origineel formaat en voorzien van een nieuwe vertaling. Eind vorig jaar - 25 jaar na dato - kwam het laatste deel uit, de conclusie van een ontzagwekkend werk, dat inmiddels via importkanalen ook Nederland bereikt heeft.

De eerste originele Japanse episode van Kozure Okami verscheen voor het eerst in een stripbundel in september 1970 en werd onmiddelijk populair. Toen het verhaal na zeven succesvolle jaren van publicatie uiteindelijk meer dan 8000 bladzijden besloeg, besloten de makers het relaas van titelheld Ogami af te sluiten. Het aantal verkochte gebundelde exemplaren in Japan wordt nu op meer dan 8 miljoen geschat. De recente uitgave van Dark Horse mag zonder meer indrukwekkend genoemd worden: de reeks bestaat uit 28 pockets van klein formaat en elk ongeveer 300 bladzijden dik, met vier à vijf verhalen. Deze herziene editie is na een een kwart eeuw de eerste volledige uitgave buiten Japan, en een in alle opzichten geslaagd eerbetoon aan een heuse klassieker.

Berucht en gevreesd
Lone Wolf and Cub vertelt het verhaal van de rondzwervende samurai Ogami Itto en zijn zoontje Daigoro. Itto is de officiële beul van het shogunaat, totdat hij in de val gelokt wordt door de rivaliserende Retsudo, leider van de Yagyu-clan. Itto's vrouw wordt vermoord, maar hij weet te ontsnappen, en zwerft vanaf dat moment als huurmoordenaar met zijn zoon door het land. Zodoende verzamelt hij geld, vastberaden zijn aartsvijand Retsudo te gronde te richten en zijn familienaam in ere te herstellen. Zijn zwerftochten en moordopdrachten brengen hem in aanraking met mensen van alle lagen uit de samenleving: wraaklustige kooplui, corrupte politici, onderdrukte boeren, prostituees, gifmengers, ninja's, priesters, yakuza, uitgestorven armoedzaaiers, moordenaars, verkrachters, enzovoorts. Itto is onoverwinnelijk, en is uiteindelijk door het hele land berucht en gevreesd. Wanneer zijn vastberadenheid de Yagyu-clan de vernietigen evident wordt, zet Retsudo alles op alles om Itto te vermoorden. Zijn odyssee wordt dan steeds intenser, want uiteindelijk kan hij niemand meer vertrouwen. Itto en Daigoro's helletocht duurt meer dan drie jaar, en de achtergrond ervan wordt in flashbacks verteld, verspreid over de hele serie.

De strip is diep geworteld in een bijzonder nauwkeurige weergave van de Japanse cultuur in de 17e eeuw. Van allerhande rituelen, kleding, klassenverdeling en titels tot en met de plaatsing binnen een context van historische gebeurtenissen- alles is tot in de puntjes onderzocht en verantwoord. Koike -tegenwoordig naar verluidt een professor een kunstacademie - voorziet deze zaken zo nodig van tekst en uitleg.

Zwart-wit
Het talent van illustrator Goseki Kojima is ongelofelijk. Vooral in achtergronden en natuurscènes lijken zijn illustraties meer op waterverfschilderen gebaseerd dan op in manga gangbare arcering, en zijn ruwe, grove tekentechniek kan alles van een kudde op hol geslagen paarden tot intense gelaatsuitdrukkingen uitbeelden. Het meest adembenemend zijn in dat opzicht de gevechtsscènes, waarin de snelheid en intensiteit van vaak gruwelijk geweld perfect samengaan met de verfijnde esthetiek van zwaardduels. Of het nu een terloopse confrontatie, een massaslachting of een climactische executie is, Kojima's schilderingen van de zwaardgevechten zijn altijd schitterend, intens kinetisch en geven de esthetisch perfectie ervan op een prachtige manier weer. En dat alles in zwart-wit.

Erecode
Elke slag van Itto's zwaard is namelijk gecontroleerd, functioneel en doeltreffend, want zijn wezen is verankerd in de traditionele esthetica van bushido - de erecode van de samurai. Dit komt het beste tot uitdrukking wanneer Itto een gevecht aangaat met iemand van zijn eigen stand: het is steevast een kort duel dat beslecht wordt door een beslissende zwaardslag van beide opponenten. De haast poëtische overgang van razendsnelle bewegingen en hard geweld naar stilstand en wetenschap van overwinning en beslissing is schitterend en zeer geloofwaardig.

Consistent
Ook zonder eervolle omstandigheden wordt er flink wat afgeslacht en gemarteld: kelen worden doorgesneden, ogen doorboord, vrouwen verkracht, kinderen geëxecuteerd, paarden onthoofd, enzovoorts. Natuurlijk is dit spectaculaire geweld onderdeel van de aantrekkingskracht van de serie, maar er is altijd in een natuurlijke context, en altijd blijft de sombere toon aanwezig en tragische noodzaak of onafwendbaarheid van dood en verderf voelbaar. Toch vloeit er vaak genoeg geen druppel bloed in Koike's verhalen, die dan des te meer indrukwekkend en diepgaand zijn. Of er nu gemoord wordt of niet, de complexe aard van bushido, de weg van de samurai, en thema's als haat, vaderliefde, wraak, vertrouwen, vergiffenis, en de helse weg naar verdoemenis die vader en zoon moeten afleggen, worden altijd nauwgezet, subtiel en genuanceerd uitgebeeld. En niet alleen in het relaas van de hoofdpersonen, maar net zozeer in de verwikkelingen van de bijpersonages, die in sommige episodes een grotere rol spelen dan Itto zelf. Lone Wolf is zodoende veel meer een drama dan een actiestrip. Het is een perfecte combinatie Koike's complexe verhalen en Kojima's illustraties, die allebei een uitvoerig oog voor detail hebben. Beide zijn zoals gezegd historisch minutieus correct, en aan bijvoorbeeld het ouder worden van Daigoro en de wisselende seizoenen - een belangrijk element in het verloop van het epos - wordt zo veel aandacht besteed dat het verhaal over de zeven jaar lang dat het ontwikkeld werd consistent en realistisch blijft.

Technische foutjes
De strip is natuurlijk niet helemaal zonder mankementen. De vrouwen die in de verhalen voorkomen zijn bijvoorbeeld meestal zo zeer op dezelfde manier getekend dat ze visueel onderling inwisselbaar zijn. Enkele verhalen zijn ronduit saai, en sommige van de latere boeken gaan te lang door op dezelfde verhaallijn om de aandacht vast te kunnen houden. Ook zijn er de nodige technische foutjes: de op zich uitstekende verklarende woordenlijst vertoont vaak gebreken, ook deze uitgave is niet gespeend van typfouten, en bovendien bestaan is er een aantal misdrukken op de markt gekomen. Dit zijn kleinigheden die gezien de kwaliteit en omvang van Lone Wolf and Cub nauwelijks afbreuk doen aan de impact van dit epische verhaal.

Goedkoper alternatief
De eerder genoemde inhoudelijke kwaliteiten en de stijl, klasse en poëtische potentie van de illustraties, bewijzen dat de reputatie die de strip bij bewonderaars geniet, meer dan terecht is. Deze reeks is werkelijk een klassieker- uniek, onvergetelijk, intens, ontroerend, schokkend en adembenemend. Lone Wolf and Cub bewijst dat zulke superlatieven ook voor een stripverhaal niets te veel hoeven te zijn. Wie hieraan twijfelt, of wie denkt dat manga begint bij Dragonball Z en ophoudt bij Pokemon, moet beslist eens één van de 28 delen van aanschaffen: de boeken zijn in de beter gesorteerde stripwinkel voor zo'n 16 euro te koop. Prijzig, maar de kosten meer dan waard. In het Duits werd vroeger een aangepaste versie uitgegeven (als Okami, door Carlsen Comics), maar Planet Manga heeft onlangs het voorbeeld van Dark Horse gevolgd en is bezig de gehele reeks in hetzelfde formaat uit te brengen - met 10 euro per deel misschien een goedkoper alternatief.

Schitterende adaptatie
Voor de filmliefhebber bestaat er een vermakelijke en schitterend vormgegeven reeks Japanse Lone Wolf-films die in de jaren '70 naar scenario's van Koike gemaakt zijn - en er gaan bovendien geruchten dat er een nieuwe Amerikaanse verfilming op handen is door Darren Aronofsky. Van de inmiddels overleden illustrator Kojima is in het westen helaas nooit ander werk verschenen, maar van schrijver Koike zijn of waren pulpmanga's als Dummy Oscar (Schreiber & Leser, Duitsland), Offered, Wounded Man (beide Comics One, VS) en bovendien de populaire reeks Crying Freeman verkrijgbaar. Al deze strips staan bol van pornografische sex of extreem geweld (en combinaties daarvan), en zijn uiterst vermakelijk, maar van beduidend lager artistiek allooi dan Lone Wolf and Cub. Wat maar weer bewijst dat dit een uniek werk is en dat we Dark Horse dankbaar mogen zijn voor hun schitterende adaptatie.

Links:
Dark Horse
Planet Manga
Fansite