Denk je aan Hamlet, dan denk je aan ouderwets zo niet onbegrijpelijk taalgebruik, kostuums, schedels en drama. Heel veel drama... Met de voorstelling Zot laat theatergroep Wolfsjong in de NWE Vorst in Tilburg zien dat het ook anders kan.
Het verhaal van Hamlet, de prins van Denemarken, zal alom bekend zijn: zijn oom vermoordt zijn vader, trouwt met zijn moeder en Hamlet zweert wraak. In Zot worden de twee dozijn spelers uit Hamlet gereduceerd tot 6 personages en een vierkoppige band en wordt het verhaal teruggebracht tot de grootste lijnen. Het verhaal wordt echter niet op traditionele wijze verteld, maar door middel van de media dans, spel, muziek en film. Deze wisselen elkaar snel en moeiteloos af en woorden worden vaak ondergeschikt gemaakt aan het woord. Het blijkt een goede keuze geweest van Wolfsjong om al deze media in te zetten. De afwisseling van deze elementen geeft namelijk de onrust in Hamlets hoofd goed weer en dat is, als we de titel van het stuk moeten geloven, precies waar het om draait.
Zot probeert zo met allerlei beelden en klanken niet enkel een verhaal te vertellen, maar een kijkje te geven in de menselijke psyche. Dit lijkt een moeilijke opgave voor een jongerengroep, maar is toch redelijk succesvol. Door Hamlet vrijwel constant op het podium te houden en de andere personages over hem te laten praten alsof hij er niet is, komt een soort machteloosheid aan de oppervlakte die bijdraagt aan zijn zotheid. Ook simpele gebaren - Hamlet die zijn ogen bedekt - dansbewegingen en filmprojecties helpen hierbij. De projectie van de twee biddende handen van koning Claudius op twee transparantwitte gordijnen, die tevens dienst doen als coulissen en decorstuk, geeft een zeer mooi beeld dat het gesproken woord goed ondersteunt.
Toch is het handig wanneer het verhaal van Hamlet tot op zekere hoogte bekend is, want de scènes volgen elkaar in rap tempo op en soms zonder duidelijke overgang. Met name de scène waarin Hamlet de moord op zijn vader op het toneel laat naspelen, komt erg uit de lucht vallen. Opmerkelijk is ook de rolverdeling. Hamlet krijgt in Zot, sterker nog dan in Shakespeare's origineel, een passieve rol toebedeeld terwijl Ophelia juist heel actief deelneemt aan de actie. De rol van Laertes blijft daarentegen zo aan de oppervlakte dat de acteur er ondanks zijn goede bedoelingen weinig van kan maken. De liefde tussen Hamlet en Ophelia neemt juist een zeer prominente plaats in en dat lijkt met name te maken te hebben met het zotheidsmotief. Hamlet is namelijk niet de enige die zijn verstand lijkt te verliezen, want ook Ophelia wordt gek wanneer haar vriendje haar vader vermoordt. De dansscène en daarop volgende monoloog en zelfmoord van Ophelia zijn dan ook het onverwachte hoogtepunt van de voorstelling.
Drama dus. Heel veel drama. Maar niet zonder humor. De toneelscène, waarin Hamlet Laertes een 'weekdier op zondag' laat spelen en de band een 'rol' als bos met alle daarbij behorende geluiden, is erg komisch. Ook een van de beginscènes, waarin Laertes en Ophelia nog kinderlijk met elkaar spelen en elkaar plagen, is erg aandoenlijk en humoristisch.
De climax van Zot is dus vooral de zelfmoord van Ophelia en helaas niet de laatste scène waarin ook de rest van de personages in Zot de dood vindt. Het lijkt erop alsof Wolfsjong goed heeft gekeken naar de komische interpretatie van Hamlet van het Reduced Shakespeare Company, want het einde is, net als in The Complete Works of William Shakespeare (Reduced), een afwisseling van play-rewind-play waarbij iedere actie net iets verder gaat dan de voorgaande totdat ieder personage dood is. Dit was nog een mooi einde geweest, ware het niet dat de inmiddels overleden personages eerst nog een dans op moeten voeren en de band net iets te lang en te heftig door blijft spelen. Een jammerlijk einde van een mooie en soms ook ontroerende voorstelling.
Dood Paard en De Warme Winkel - Paradijs
Ineke Riem - Zeven pogingen om een geliefde te wekken
Leve Boerenliefde
J.L. Heldring en André Spoor - Onze eeuw
