recensie: Productiehuis Brabant/Het Zuidelijk Toneel - 2019 (Droomspel)

Zomaar een willekeurige dag in de kantine van een supermarkt, dat is wat wordt uitgebeeld in de nieuwe coproductie ‘2019 (Droomspel)'van Productiehuis Brabant en het Zuidelijk Toneel. Aan de oppervlakte is het stil. Maar daaronder broeit het, als een vulkaan die tot uitbarsting gaat komen. Aan het eind van het stuk is duidelijk dat stille wateren inderdaad diepe gronden hebben, ook in de kantine van een supermarkt.

Met ‘Droomspel' zet de Vlaamse theatermaker Piet Arfeuille het publiek eigenlijk achter een denkbeeldige webcam. Het routinematige leven van het personeel van een supermarkt wordt met veel gevoel voor detail in beeld gebracht. Het dagschema ziet er iedere dag hetzelfde uit: koffiedrinken, het haar in orde maken, werken, koffiedrinken, lunchen, werken en ga zo maar door.

Grappige voorspelbaarheid
Het decor ziet er heel geloofwaardig uit: een gedateerd keukenblok, een koffiezetapparaat, kluisjes, een magnetron, een stapel kratten en de speaker voor prikkelende mededelingen als ‘Prinsesjes....nog vijf minuten' en ‘Eva, kassa drie'. 
Alle dames hebben hun eigen taken in de kantine, waar geen moment van afgeweken wordt. De  demotiverende werking van sleur wordt door de hoofdrolspelers goed neergezet. De tomeloze herhaling van handelingen en rituelen is daarbij triest en grappig tegelijk. Herhaling is natuurlijk een klassiek instrument om mensen aan het lachen te krijgen: de humor zit hem in de voorspelbaarheid van wat er gaat gebeuren. Op een gegeven moment weet je dat bij het openen van de koelkast de mayonaise en de ketchup eruit vallen. En je weet dat Tineke, gespeeld door Carola Arons, in de pauze even stiekem een sigaret rookt en de geur verdoezelt met een spuitbus luchtverfrisser.
Meerdere malen balanceert ‘Droomspel' tussen de spreekwoordelijke ‘lach en traan'. Een voorbeeld is de supermarktmanager Bart, gespeeld door Folmer Overdiep. Caissière Tineke gaat tegenover hem zitten en kijkt hem vriendelijk, maar ook onophoudelijk en indringend aan, terwijl hij een boterham met pindakaas zit te eten. Hij smeert haar hele gezicht in met pindakaas en loopt weg. Het tekent zijn minachting voor de caissières, die er in zijn hele houding vanaf druipt.

Communiceren zonder woorden
De drie caissières spelen hun rol op indringende wijze. Hun gezichten vertonen weinig expressie. Ze maken nauwelijks echt contact met elkaar. Tijdens hun pauzes kun je in de kantine een speld horen vallen.

Non-verbaal, en dat is het stuk grotendeels, weten de dames de boodschap van de voorstelling toch scherp neer te zetten. Daarin schuilt ook de grote kracht van ‘Droomspel'. Wat de boodschap van ‘Droomspel' is? Dat iedereen, ook de caissières, dagdroomt en fantasieën heeft. Dromen  die vaak niet uitgesproken worden, maar onder de oppervlakte van het dagelijkse bestaan wel degelijk aanwezig zijn. Zo wordt Eva vanuit de speaker plotseling toegesproken door een Spaanse aanbidder en ziet Bart zijn vrouwelijk personeel plotseling poedelnaakt voor hem staan. Wat de op macht beluste en prehistorische jager in hem doet ontwaken. Het felle rode licht dat de overgang van realiteit en droom lijkt aan te geven, is af en toe niet helemaal logisch getimed.

De voorstelling duurt net wat te lang om van het begin tot het eind te blijven boeien. De vele zich herhalende handelingen zijn op een gegeven moment gewoon genoeg. De uitvoering van de gekozen verhaallijn maakt echter veel goed. Vooral de reality-achtige weergave van het alledaagse routinematige leven, is het bekijken waard. Maar de grote vraag blijft uiteindelijk: heb je de kracht in je om je dromen en fantasieën waar te maken en opnieuw te beginnen? ‘Droomspel' helpt je mogelijk op weg....

‘2019 (Droomspel)' van Productiehuis Brabant/Het Zuidelijk Toneel is nog te zien tot en met 20 december 2008. Zie www.hzt.nl en www.productiehuisbrabant.nl