recensie: Alberto Giacometti

Lang, statig, elegant, maar ook zo dun en fragiel dat je bang bent dat ze breken. De hele grote of juist hele kleine dunne beelden van Alberto Giacometti van mannen en vrouwen die lopen of stijf stilstaan zijn wereldberoemd. In de Kunsthal in Rotterdam is naast deze beroemde en vooral ook opvallende mensbeelden echter nog veel meer werk te zien van deze - zo blijkt - zeer veelzijdige Zwitserse kunstenaar. Giacometti (1901-1966) heeft een oeuvre achtergelaten dat niet alleen bestaat uit beeldhouwwerken, maar ook veel schilderijen, tekeningen, etsen en gravures. De Kunsthal laat hier nu van 18 oktober 2008 tot en met 8 februari 2009  een mooie overzichtstentoonstelling van zien. Hoewel het oeuvre van Giacometti zeer veelzijdig is, benadrukt de tentoonstelling vooral ook de onderlinge samenhang tussen het werk, waarin het weergeven van de mens duidelijk de rode draad vormt.

De overzichtstentoonstelling van Alberto Giacometti is de laatste in een reeks van tentoonstellingen van beroemde beeldhouwers uit de 20^e eeuw in de Kunsthal in Rotterdam. Eerder waren al overzichtstentoonstellingen van Henry Moore en Jean Tinguely te zien. De huidige overzichtstentoonstelling van het werk van Giacometti laat naast de bekende dunne mensbeelden vooral ook werk zien dat nooit eerder in Nederland te zien was. In een ruime en lichte opstelling met enkele kleinere ruimtes, valt op het eerste gezicht vooral de diversiteit van de tentoonstelling op. Zo zien we naast de hele grote en hele kleine mensfiguren veel bustes, maar ook (kleur)potloodtekeningen, etsen, gravures en schilderijen.

Diversiteit en samenhang
Giacometti is door de jaren heen beïnvloed door verschillende kunststromingen, met name door het kubisme, Afrikaanse kunst en het surrealisme. In de tentoonstelling zijn al deze invloeden terug te vinden. Knap en interessant van de tentoonstelling is echter dat er duidelijk wordt geprobeerd om te laten zien hoe al deze invloeden uiteindelijk samenkomen in Giacometti's werk. De tentoonstelling concentreert zicht dan ook vooral op de onderlinge samenhang tussen de verschillende werken, gemaakt in verschillende periodes. Een goed voorbeeld hiervan zijn de drie verschillende beelden van vrouwen die Giacometti maakte over een periode van 30 jaar, van 1927 tot 1957. De beelden maken alle drie deel uit van heel verschillende kunststromingen. Door deze drie figuren juist naast elkaar te zetten wordt duidelijk dat ondanks dat ze veel van elkaar verschillen, ze ook juist veel overeenkomsten vertonen, bijvoorbeeld in grootte en vorm.

De dynamische mens als inspiratie
De tentoonstelling toont veel verschillend werk, dat is beïnvloed door verschillende kunststijlen, maar uiteindelijk is de hand van Giacometti overal duidelijk in terug te zien. Vooral door het continu terugkerende onderwerp, namelijk het weergeven van de mens. Als model voor zijn werk maakte hij dan ook vooral dankbaar gebruik van zijn broer Diego en vrouw Annette, die in veel van de tentoongestelde werken te zien zijn. Giacometti stelde zichzelf de vraag wat nu precies een beeldhouwwerk is en vooral ook hoe je iets dynamisch als de mens nu kunt weergeven in iets bewegingsloos als een sculptuur. De menselijke figuur staat dus vooral centraal in zijn werk. Voor Giacometti ging het echter niet zozeer om elk werk afzonderlijk, maar vooral om het onderzoek naar het antwoord op de vraag hoe je de dynamische mens het beste kunt weergeven. Deze onderzoekende houding komt in de tentoonstelling duidelijk naar voren, niet alleen in de vorm van het werk, maar bijvoorbeeld ook in de documentaire die in een aparte ruimte wordt getoond, 'What is a head?'. 

De overzichtstentoonstelling van Alberto Giacometti in de Kunsthal in Rotterdam is een absolute must voor liefhebbers van Giacometti, vooral door de hoeveelheid en diversiteit van het werk op de tentoonstelling. Ook als je alleen bekend bent met de smalle mensfiguren is deze tentoonstelling zeker de moeite waard en een uitgelezen kans om wat nader kennis te maken met Giacometti's werk, al is het maar om even tussen de beroemde lange, dunne en bijzondere mensfiguren in te kunnen staan.