festival: Zomerfestival voor internationale hedendaagse dans

Julidans is het zomerfestival op het gebied van hedendaagse dans. Bekende en onbekende choreografen uit Europa, Afrika en het Verre Oosten laten hun maatschappelijk kritisch werk zien. Het festival bestrijkt heel Amsterdam, van de theaters aan het Leidseplein tot het Bijlmer Parktheater.

Lees hier de recensies: Sunset on Mars - Choreograaf: Germán Jauregui | Moving Media - Choreografie: Gideon Obarzanek (Glow) / Kris Verdonck (Duet) | Sutra - Choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui i.s.m. Anthony Gormley en Shaolin Monks

Shoalin monniken trekken iedere emotie uit toeschouwers
Sutra - Choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui i.s.m. Anthony Gormley en Shaolin Monks
9 juli 2009 • Stadsschouwburg Amsterdam

foto: Hugo Glendinning

Als bliksemschichten of stiletto's doorklieven zestien Shoalinmonniken de lucht. Om geruisloos met een koprol te landen. Sutra is ongetwijfeld een van de hoogtepunten van Julidans 2009. De Belgische choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui combineert Oost en West met een flinke dosis humor en een knipoog. Sutra is een energieke mix van oosterse en westerse kunsten. Eeuwenoude oosterse martial arts combineert de Belgische choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui feilloos met moderne westerse dans. Het is een unicum dat de Shoalinmonniken met hun eeuwenoude kungfu-vechtkunst tijdens Julidans te zien zijn. De monniken treden normaal gesproken niet naar buiten.

Op de voorgrond van het podium vertelt een man aan een jongen een verhaal. Hij speelt met kleine doosjes op handmaat. Achter hen op de vloer gebeurt hetzelfde als in het verhaal op mensenmaat en komen de zestien monniken uit de dozen gesprongen. De elfjarige monnik is de schakel tussen de verteller en de monniken op het podium. Hij springt het verhaal in en beleeft het verhaal tussen de monniken. De kleine jongen zorgt voor de nodige humor in het verhaal met zijn kinderlijke nieuwsgierigheid en uitingen.

foto: Hugo Glendinning

Het decor bestaat uit een systeem van houten dozen waardoor de monniken letterlijk in een wip in of uit ons zicht zijn. Ze springen in de liggende dozen, laten ze staan of stapelen ze op. In een wip verandert het decor van een verstevigd fort in een lotusbloem. De voorstelling heeft enkele hoogtepunten waaronder het domino-effect wanneer de dozen met de monniken erin om de beurt omvallen. Door de minimalistische scenografie van Anthony Gormley ligt de focus op de bewegingen van de monniken en maakt hun lichaamsbeheersing een verpletterende indruk. De gratie, kracht en moed van de zeventien monniken is ontzagwekkend. Het is verbazingwekkend hoe snel en met welke felheid ze hun slagen, kicks, flikflaks en vliegende sprongen uitvoeren.

Sutra kwam tot stand na een verblijf van Cherkaoui bij de monniken van de Shaolintempel in Henan, China. Al eeuwenlang beoefenen deze boeddhistische monniken kungfu en combineren zij deze vechtkunst met chanboeddhisme. De Shaolinmonniken zijn wereldberoemd om hun uitzonderlijke lichaamsbeheersing. Zij geloven dat de ziel en het lichaam onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De monniken kunnen zich door middel van hun spiritualiteit, kracht en gaven volledig identificeren met alle levende wezens in hun omgeving. Ze zijn in staat door te dringen tot de essentie van een tijger, kraanvogel of slang, of om energie te transformeren van koud naar warm of van yin naar yang. Sidi Larbi Cherkaoui daagde zeventien monniken uit met hem een voorstelling te maken. Samen met hen creëerde de choreograaf een dansvoorstelling gebaseerd op de gevechtskunst.

Het is de tweede keer dat Sutra in Nederland te zien is. Een jaar eerder waren de monniken de openingvoorstelling van het 125-jarige jubileum van de Stadsschouwburg Groningen. De voorstelling beleefde eind mei zijn wereldpremière in het Londense Sadler's Wells theater en is juichend ontvangen door de Britse pers. Sidi Larbi Cherkaoui wordt beschouwd als de jonge, internationale ster van de moderne dans op dit moment.

foto: Hugo Glendinning

De voorstelling Sutra blijft elke seconde verrassen. De Vlaams-Marokkaanse choreograaf Cherkaoui laat zich in deze unieke samenwerking met de Shaolinmonniken niet verleiden tot een spectaculaire demonstratieshow. Hij weet de vechtkunst te verweven met moderne dans. Met de nodige humor, die vooral op conto van de jongste monnik komt, blijft Sutra boeien tot de laatste seconde. Terwijl het verhaal zich op de vloer afspeelt, begeleiden vijf westerse muzikanten de dansers achter een halfdoorzichtig doek. De muziek overheerst de voorstelling niet, maar vult de bewegingen op de vloer op een natuurlijke manier aan. De jonge monniken van rond de vijfentwintig en vijf westerse muzikanten zorgen samen voor spirit en aardse kracht. Een kracht die nog dagenlang zal doorwerken bij alle toeschouwers. (Mariëlla Pichotte)
Terug naar boven

Geloven in illusies 
Moving Media - Choreografie: Gideon Obarzanek (Glow) / Kris Verdonck (Duet)
7 juli 2009 • Theater Bellevue, Amsterdam

Naast het tonen van een nieuwe generatie choreografen organiseert Julidans samen met Cinedans dit jaar voor het eerst Moving Media. Avonden waarop dans en nieuwe media een bijzondere alliantie aangaan. Twee allianties zijn Glow van de Australische choreograaf Obarzanek en de interactieve softwareontwerper Frieder Weiss en de performance 'Duet' van de Belgische choreograaf Kris Verdonck.

foto: Rom Anthoni

Hoe zou het zijn om altijd gevolgd te worden door een camera? Als de camera reageert op iedere beweging die je maakt. Voor Glow hebben Obarzanek en Weiss een ingenieuze dansinstallatie gemaakt, waarbij bewegingen van de danser beelden en licht genereren. De Britse schrijver George Orwell waarschuwde al in zijn boek 1984 voor Big Brother, die iedere stap volgt die wij zetten. Glow is een emotionele performance waarbij iedere beweging van de danseres wordt gevolgd door een computer. Danseres Kristy Ayre bepaalt met haar bewegingen de belichting, het decor en het geluid. Met behulp van een infraroodcamera en een projector worden via een ingewikkeld programma lijnen van licht rondom Ayre geprojecteerd, gebaseerd op haar bewegingen. Als een dubbelganger of verveelde na-aper kopieert het lijnenspel de bewegingen van de danseres op de vloer.

Het resultaat is even bizar als fascinerend. Het idee van een na-aper is voor velen een nachtmerrie. Ayre probeert in Glow wanhopig van haar nachtmerrie verlost te raken en schreeuwt het op sommige momenten uit van frustratie. De emotie spat van de vloer en houdt je vast tot het einde. Obarzanek won vorig jaar al de Cinedans Award. Hij kreeg deze prijs toen voor de film 'Dance Like Your Old Man, over veranderende relaties tussen dochters en hun vaders.

foto: Luc Schaltin

Ook de Belgische choreograaf Kris Verdonck weet een illusie te creëren. In Duet dansen een man en een vrouw op de wetten van de zwaartekracht een pas de deux. Langzaam, als in een illusie, wordt in de verte op de vloer het beeld van een man en een vrouw duidelijk. Als twee geesten lijken ze te zweven en te dansen. Op de achtergrond hoor je krakende machinegeluiden. De man in zijn pak roteert langzaam. Een vrouw in een zwierige jurk houdt zich vast aan hem en beweegt langzaam om hem heen. Het stel bevindt zich in een situatie van absolute wederzijdse afhankelijkheid.

Het lijkt alsof je als kijker van bovenaf naar de dansers kijkt. Alsof de toeschouwers de dansers in een minutenlange val zien. De man en vrouw draaien rond en doen hun laatste dans. Ze slaan de armen om elkaar heen en grijpen elkaar beet in hun verlangen om tot de laatste seconde een eenheid te blijven. Na een half uur fade het beeld van het dansende stel weer weg, totdat er niks anders meer te zien is dan een zwart gat.

Door de manier waarop de man en de vrouw aan die machine vastgemaakt zijn, moeten ze elkaar omarmen, steunen, helpen zoals de twee dansers in een klassieke pas de deux. Door de rotatie van de machine is de aantrekking van de twee lichamen door de zwaartekracht aan voortdurende veranderingen onderhevig. 

De illusie had helemaal geweldig kunnen zijn als het licht van de nooduitgang niet zo fel had geschenen. Het licht van de zijkant hindert in het verder zwarte decor. De dansers zijn slechts verlicht met een spot, waardoor het lijkt alsof ze zweven. In het nagesprek blijkt dat alles een illusie is. De dansers hangen aan een soort grijpkraan. Verdonck heeft er bewust voor gekozen om de grijpkraan niet zichtbaar te laten zijn. Het zou de focus op de dansers afleiden en de illusie verpesten. De krakende machinegeluiden zijn opgenomen op een band. De werkelijke machine is geruisloos. 

Ze zeggen dat je ogen je bedriegen en dat is waar zowel Glow als Duet in geslaagd zijn. De voorstellingen verschillen inhoudelijk van elkaar, maar slagen er beiden in om je voor een paar minuten in een illusie te laten geloven. De twee allianties tussen dans en nieuwe media tijdens de Moving Media-avond zijn meer dan geslaagd. (Mariëlla Pichotte)
Terug naar boven

In stilte lijden in de informatiemaatschappij
Sunset on Mars - Choreograaf: Germán Jauregui, Dansers: Germán Jauregui en Elena Fokinab
Melkweg, Amsterdam • 3 juli 2009

Het is stil op Mars. Doodstil. In tegenstelling tot de aarde waar we leven in een maatschappij met te veel stimuli. In de geest van het festival Julidans geeft de Spaanse danser/choreograaf Germán Jauregui met Sunset on Mars een uitgesproken visie op maatschappelijke ontwikkelingen. Kunnen we nog wel tot elkaar komen in deze overvloed van informatie?

foto: Borja Ramos

Jauregui verbeeldt onze overvloed aan prikkels en stimuli met een vloer vol open gevallen boeken. In een bijna perfecte rechthoek op de vloer liggen de verschillende maten boeken naast en onder elkaar op een rij. De vergeelde bladzijden van de boeken doen denken aan woestijnzand. De enkele bladzijden die rechtop staan, lijken op verdorde woestijnplanten. Tergend langzaam kruipt Jauregui over het boekenlandschap als de vereenzamende mens op zijn volle planeet. Een steen wijst hem de weg. Even later komt ook de druipnatte Russische danseres Elena Fokinab langzaam het landschap op lopen. Zij vertelt het verhaal over vallende oma's en oma's die met hun sterke gebitten in de hoogste takken van bomen blijven hangen. Na haar verhaal gooit ze de stenenlast die ze meedraagt uit haar zakken en perst ze het laatste beetje water uit haar kleren. Fokinab begint zich een weg te banen door het landschap door de boeken één voor één te sluiten. Ook Jauregui begint langzaam een weg te creëren door boeken te sluiten, maar nader tot elkaar komen ze niet.

Dan valt de nacht in en komen vier in het zwart geklede figuren met een licht op hun helm de vloer op. In een razend tempo ruimen de aliens het boekenlandschap op. Wanneer het licht weer aangaat liggen Jaregui en Fokinab verstrengeld op de grond. In stilte rollen de twee dansers over elkaar op de grond. In de zaal van de Melkweg kan je een speld horen vallen. De dansers wisselen na lange scènes van beweging. Het ziet eruit alsof de man en de vrouw moeite doen om tot een diepgaande toenadering te komen, maar dat het niet lukt. Uiteindelijk slagen ze erin om elkaar te ondersteunen, maar nader tot elkaar zijn ze niet gekomen.

Choreograaf Germán Jauregui neemt net te veel tijd voor zijn bewegingen. De afwezigheid van geluid en muziek versterkt het beeld van de vereenzaming van de mens, ondanks de vele informatie en stimuli. De opengevallen boeken op de vloer kunnen geen duidelijkere verwijzing zijn naar onze informatiemaatschappij. Net als de Jauragui moeten we ons een weg banen door alle informatie als e-mail, media en andere informatieverstrekkers. Is dat wel een goede ontwikkeling?

Voor moderne dans hoef je vaak het dansvocabulaire niet te verstaan. De beelden spreken vaak voor zichzelf of hebben zo´n impact dat ze langzaam een verhaal in je hoofd vormen. Voor Sunset on Mars geldt dit niet. De twee dansers blijven voortdurend hun bewegingen herhalen voordat ze overgaan naar een nieuwe beweging die ze ook blijven herhalen. De choreograaf wil aangeven dat de morele en ethische waarden lijken te verdwijnen en in zijn performance lijkt de samenleving af te stevenen op een catastrofe. Maar zonder kennis van het vocabulaire wordt dat niet duidelijk en lijkt het voor een dansleek alsof de dansers hun nietszeggende bewegingen iets te lang blijven herhalen. Doordat de choreograaf ervoor kiest geen muziek te gebruiken, lijken de bewegingen nog langer te duren.    

Net als de voorstelling Sunset on Mars belooft er tijdens Julidans nog een aantal interessante voorstellingen langs te komen. Hopelijk kan de kijker daar wel van genieten zonder van te voren het vocabulaire te leren. (Mariëlla Pichotte)
Terug naar boven