interview: Theatergroep De Nieuw Amsterdam - Pax Islamica

8WEEKLY.nldoor Jella Pichotte

'Het Hooglied van Salomo uit het Oude Testament. Omdat het zo erotisch is!' De artistiek leider van theatergezelschap De Nieuw Amsterdam Sabri Saad El Hamus hoeft niet lang na te denken over welk boek van de bijbel hij zou willen bewerken als hij hiervoor werd gevraagd. Dit is niet meteen het antwoord dat je van een moslim zou verwachten. Met zijn Pax Islamica wil hij de vooroordelen weghalen en de overeenkomsten laten zien tussen de moslimwereld en de westerse wereld in het gewone leven.

Foto: Jean van Lingen

Pax Islamica is een vijfluik gebaseerd op de vijf zuilen van de islam. De afgelopen weken heeft Sabri Saad El Hamus in Den Haag en Amsterdam de vijf voorstellingen uit zijn Pax Islamica-reeks gebundeld in een klein festival. 'Al vanaf het begin had ik in mijn hoofd de vijf voorstellingen ooit te bundelen. Nu ben ik blij dat het gebeurt omdat veel mensen die later in de serie zijn ingestapt de kans krijgen de gemiste delen te zien,' vertelt de theatermaker. 'Het festival is een complete beleving. We begonnen de eerste week van september in Den Haag. Hier was het een groot succes. Het was mooi om te zien dat mensen voor en na de voorstelling samenkomen, samen eten, samen praten en genieten van het randprogramma. Dit is toch een andere beleving dan tijdens een voorstelling.' Het festival in Den Haag was een groot succes. De theatermaker kijkt met een tevreden gevoel terug. 'We hadden veel bezoekers en hebben veel enthousiaste reacties ontvangen. We hebben hier ook het boek Pax Islamica gepresenteerd waarin de oorspronkelijke teksten staan van schrijvers van de vijf delen.'

Heel toevallig was tijdens het festival ook de islamitische vastenmaand begonnen. 'Het was geen bewuste keuze om tijdens ramadan het festival te plannen: Je hebt te maken met de planning van theaters en dit waren toevallig de weken dat wij de festivals konden spelen,' legt de acteur uit. 'We hebben wel rekening gehouden met de ramadan. Zo begonnen de voorstellingen in Den Haag om 20.00 uur en werd daarna voor hapjes/iftar gezorgd. In Amsterdam startten we dagelijks als de zon onder ging met dadels en melk, een traditionele manier om het vasten te verbreken. Pas om 20.30 uur startten de voorstellingen.'

Wrijving en visie
Saad El Hamus begon met de Pax Islamica-reeks in 2006. De reeks bestaat uit de verhalen: Zoeken naar Mohammed, Mohammed en Omnya, Zekket, Sawm en Hadj. Elk geschreven en geregisseerd door een andere theatermaker. Saad El Hamus: 'De verschillende samenwerkingen hebben door de wrijving en visie van en tussen de verschillende makers vijf verschillende voorstellingen opgeleverd. Elk met hun relatie tussen oost en west.'

Foto: Pieter Boersma

De makers hebben elk geschreven en geregisseerd vanuit hun eigen religieuze opvattingen en soms ook met weinig kennis van de islam. Niet voor elke schrijver was dit een gemakkelijke opgave. Saad El Hamus: 'Vooral Jeroen van den Berg, auteur van deel 1,  Zoeken naar Mohammed, had moeite met het schrijven van een voorstelling over de islam. Hij schreef de voorstelling in 2004. In die tijd was er nog veel angst na de moord op Theo van Gogh. We zaten er toch wel mee. Was het wel verstandig om een voorstelling te maken over de islam? Ik stuitte op een uitspraak van Mohammed: 'De pen is heiliger dan het zwaard'. Deze uitspraak bevestigde voor mij dat ik met theater meer kon bereiken dan met geweld. Dit stimuleerde mij om door te gaan met dit project. De strijd en onzekerheid van en met Jeroen heeft uiteindelijk ook de inhoud van de voorstelling bepaald.'

Leerproces
Het hele maakproces is ook voor Saad El Hamus een groot leerproces en eyeopener geweest. 'De samenwerking met Mustafa Stitou was bijzonder. Stitou is de auteur van Sawm, het vierde deel van de reeks. Hij is een dichter en momenteel de stadsdichter van Amsterdam. Op mijn verzoek is hij zijn eerste voorstelling gaan schrijven. Dit was een vruchtbare samenwerking. In de toekomst gaat hij weer een voorstelling schrijven voor DNA.'

Religie is nog steeds een gevoelig punt bij velen. 'Met de voorstellingen en het festival wil ik een bijdrage leveren aan een open discussie en erkenning én herkenning voor de islam in Nederland,' zegt de theatermaker. 'De nieuwe moslim is niet radicaal, maar is een liberale moslim. En die af en toe een biertje drinkt,' lacht de theatermaker. 'De Pax Islamica-voorstellingen laten de overeenkomsten zien tussen de moslimwereld en de westerse wereld in het gewone leven. Even lief, even vreemd, even bizar en even gewoon.' Maar hij waarschuwt meteen: 'De voorstellingen zijn geen lesje islam. Het zijn herkenbare, laagdrempelige, vermakelijke voorstellingen.'

Nieuwe tour
Sabri Saad El Hamus is nog lang niet uitverteld. Hij gaat opnieuw door het land met Pax Islamica.  'Wat ik erg speciaal vond is een avond in Gouda vorig jaar. Tijdens een nagesprek ging het publiek met elkaar in discussie. Dit geeft een voldaan gevoel. Het maakt iets los. Wat ik ook ontroerend vond waren bezoekers in Den Haag die vijf avonden achter elkaar naar de vijf voorstellingen zijn geweest. Dit raad ik natuurlijk iedereen aan!'

De voorstellingen van Pax Islamica gaan opnieuw op tournee. Kijk op de site van DNA voor de tourdata.