recensie: Law Abiding Citizen

F. Gary Gray (A Man Apart, Be Cool) heeft een volwassen thriller gemaakt over de falende Amerikaanse rechterlijke macht. Het is alleen jammer dat de aanklacht tegen het juridische systeem uiteindelijk onder het vloerkleed verdwijnt. 

Het is een bizarre situatie. Niet lang nadat Clyde Shelton (Gerard Butler) heeft moeten toezien hoe zijn vrouw en dochter door overvallers vermoord worden, zit hij in een bedompt kantoor tegenover de openbaar aanklager. De twee daders zijn inmiddels gepakt, maar wegens gebrekkig bewijs blijft de zaak wellicht niet overeind in de rechtbank. Of ze het niet op een akkoordje kunnen gooien. In Amerika is het een gangbaar fenomeen: de plea bargain. In ruil voor een gedeeltelijke bekentenis of getuigenis krijgt de verdachte strafvermindering. Het is een soort handjeklap tussen advocaat en het Openbaar Ministerie. In het geval van Shelton betekent het: de moordenaar van zijn dochter komt na vijf jaar vrij, terwijl diens relatief onschuldige handlanger de elektrische stoel krijgt.

Te grazen
Regisseur Gray is dol op wraak. In eerdere films bewegen zijn personages hemel en aarde om een gepleegde moord te vergelden. In het simplistische Vin Diesel-vehikel A Man Apart wordt op een Steven Seagal-achtige manier een bende te grazen genomen. In de vlotte misdaadfilm The Italian Job wreekt een team van gespecialiseerde kluiskrakers de dood van hun mentor. Gelukkig ligt de situatie in Law Abiding Citizen ingewikkelder. Als Shelton tien jaar na de dramatische overval wraak zoekt, blijkt dat niet alleen de dader, maar ook het falende OM en het 'corrupte, zieke' juridische systeem het moeten ontgelden. Het leidt tot een ingenieus kat-en-muisspel, waarin Shelton zich ontpopt tot een geniale strateeg die de politie zelfs vanuit zijn isoleercel te slim af is.

De man die Shelton moet tegenhouden is Nick Rice. Rice, op de automatische piloot gespeeld door Jamie Fox, is een ambitieuze aanklager met een succespercentage van 96 procent - van het soort dat muziekuitvoeringen van zijn dochtertje aan de kant schuift voor de zaak. 'Some justice is better than no justice', is zijn motto. Gray plaatst de pragmatist tegenover de idealist en schuwt het grote gebaar niet. Ondervragingen vinden plaats in theatrale gevangeniszalen, en isoleercellen zijn van een Silence of the Lambs-achtige middeleeuwsheid.

Geniale psychopaat
Butler (300, The Ugly Truth) speelt niet zijn beste rol, maar is toch aardig op zijn plaats als geniale psychopaat. Dat komt vooral door het sterke scenario van Kurt Wimmer, die eerder betrokken was bij The Thomas Crown Affair en Equilibrium. Vooral het eerste deel van de film, waarin blijkt hoe helder doordacht de aanklacht tegen het juridische systeem is, getuigt van een krachtige visie. Het is alleen jammer dat de strijd op den duur uitloopt op een clichématige ratrace en dat het einde ronduit slecht is. Toch stijgt Law Abiding Citizen uit boven het tot nu toe middelmatige oeuvre van Gray. Zijn vorige film Be Cool, was een flauwe muziekkomedie met John Travolta. Dat in ogenschouw genomen is Law Abiding Citizen een opvallend volwassen thriller, waarin de spanningsboog continu strak gespannen is. De film is soms opmerkelijk ingetogen en wekt hooguit irritaties op door de expliciete oneliners en de koppige hoofdrolspelers.