festival: Deel 10

In de laatste reeks recensies aandacht voor tienerliefde, een arbeiderswijk in Barcelona, een spookachtige jungle, een moordenaar op zolder, surreële poëzie en Japans naturalisme.

Deel 1 | Deel 2 | Deel 3 | Deel 4 | Deel 5: Interview Dorothée van den Berghe | Deel 6 | Deel 7 | Deel 8 | Deel 9 | Deel 10 | Deel 11: Interview Kun-jae Jang

Inhoud: Eighteen | En construcción | Nymph | Rabia | The Sentimental Engine Slayer | Where Are You?

Pretentieloze liefde
Eighteen (Hoeoribaram) — Bright Future
Kun-jae Jang • Zuid-Korea, 2009

Twee achttienjarige scholieren zijn smoorverliefd; na een stiekeme reis verbiedt de tirannieke vader van het meisje de twee elkaar te zien totdat ze op de universiteit zitten. Het meisje gaat akkoord, maar de jongen laat het niet over zijn kant gaan en begint het onzekere meisje te stalken. Ondertussen werkt hij zich door laakbaar sociaal gedrag aardig in de nesten. Genoeg herkenbaar materiaal voor iedereen die zich zijn jeugd nog kan herinneren; debuterend regisseur Jang heeft de film op zijn eigen ervaringen gebaseerd.

Er zijn dan ook nauwelijks verrassingen op narratief vlak, maar het bijzondere aan Eighteen is dat Jang alles ten eerste op uiterst geloofwaardige manier zonder een greintje vals sentiment, en ten tweede in een schitterende visuele stijl toont. Het eerste is in recente cinema bijna uniek — hoeveel tienerliefdes zijn er de afgelopen jaren overtuigend waarheidsgetrouw en met volledige emotionele integriteit gefilmd? Het tweede is opmerkelijk, omdat de film op HD-video gedraaid is. Het gebrek aan warmte dat bij dat medium hoort, wordt volledig gecompenseerd door uitgekiende beeldcomposities, een perfecte mise-en-scène en een nooit zelfbewuste montage. Al even subtiel zijn de authentieke acteerprestaties van beginnende acteurs en een spaarzaam ingezette gitaarscore. Jangs film behaalt veel meer dan de som der delen en is als toonbeeld van pretentieloze filmkunst een triomf. (Paul Caspers)
Terug naar boven | Interview met de regisseur | Deze film op het IFFR

Slopen en bouwen
En construcción — Signals — Pompeu Fabra
José Luis Guerín • Spanje, 2001

José Luis Guerín is vooral bekend geworden door zijn film En la ciudad de Sylvia, die in 2007 op veel eindejaarslijstjes van critici terecht kwam. En construcción, nu vertoond in het kader van een programma over de Pompeu Fabra-filmacademie, laat zien dat zijn achtergrond deels ligt in het maken van documentaires. De thematiek van de stad als speelveld van tegenstrijdige ontwikkelingen en als labyrint van verhalen komt ook terug in deze film. En construcción gaat over de arbeidersbuurt El Xino in Barcelona die grondig wordt gerenoveerd. Guerín filmt de vervallen straatjes en appartementen van de wijk en haar bewoners: een stel junks, weemoedige bejaarden en arbeidersgezinnen. Deze worden gaandeweg vervangen door beelden van de slopers en bouwers. De verandering van het urbane landschap vormt voor hem de kern van film. De oude gebouwen moet plaats maken voor nieuwe dure appartementen, waardoor de sfeer en de geschiedenis van de wijk wordt aangetast.

Wat opvalt aan de film zijn de intieme portretten die Guerín met behulp van studenten van de Pompue Fabra-filmacademie heeft weten te filmen. Oudjes praten over de verleidelijke vrouwen die vroeger door de buurt liepen. Een verslaafd stel probeert picaresk rond te komen en een Marokkaan die werkt als metselaar praat met zijn Spaanse collega over politiek en poëzie. Anders dan het prachtige camerawerk van de fictiefilms En la ciudad de Sylvia en Tren de sombras is deze documentaire vrij droog gefilmd, zonder de visuele sensualiteit die de Spaanse regisseur zo typeert. En construcción is ook vrij lang en boeit wat minder naar het einde toe als de yuppen en rijke gezinnen worden gevolgd die zich gaan vestigen in de wijk. Zij spreken minder tot de verbeelding dan de oorspronkelijke bewoners. Als een verslag van de veranderende textuur van een stad is En construcción wel een fascinerend sociologisch en stedebouwkundig document dat gedetailleerd en nauwgezet in twee jaar is vastgelegd. (George Vermij)
Terug naar boven | Deze film op het IFFR

Ploy in de jungle
Nymph (Nang mai) — Spectrum
Ratanaruang Pen-ek • Thailand, 2009

De jonge fotograaf Nop en zijn beeldschone echtgenote May overnachten na een fotosessie in een bos, waar de man 's nachts verdwijnt. Als de ongeruste May na een vergeefse zoektocht thuiskomt, lijkt haar man al te zijn teruggekeerd. Of is het zijn geest? Of beeldt ze het zich in? Wanneer Mays opdringerige werkgegever ten tonele verschijnt, blijkt dat het huwelijk alles behalve rooskleurig is geweest.

De oprechtheid van een relatie wordt ter discussie gesteld terwijl de scheidslijn tussen inbeelding en werkelijkheid vervaagt. Nymph is in die zin weinig meer dan Ploy in de jungle. Die setting zou de film griezelig kunnen maken, maar die is dat geen moment: ondanks alle spookachtige en mysterieuze scènes in het bos is Pen-ek er niet op uit je te laten huiveren. Wat de film fascinerend maakt is het feit dat de regisseur erin slaagt om, geheel op locatie, zonder decors en special effects — en ogenschijnlijk zelfs vaak met natuurlijke belichting — een bijzonder magische sfeer neer te zetten. Dat is geen geringe prestatie en vormt datgene waar de film, die net als Ploy in het westen nauwelijks is gedistribueerd, uiteindelijk om herinnerd zal worden. (Paul Caspers)
Terug naar boven | Deze film op het IFFR

Gekooid verlangen
Rabia — Spectrum
Sebastián Cordero • Spanje, Mexico, Colombia 2009

Rosa werkt als dienstmeisje in de villa van een rijk echtpaar. Ze ontmoet Jose Maria, een illegale immigrant die in de bouw zijn geld verdient. Al snel worden de twee verliefd. Wanneer de ontvlambare Jose Maria tijdens een ruzie onbedoeld zijn baas doodt, vlucht hij naar de villa om zich te verbergen voor de politie. Hij verblijft daar zonder dat Rosa en haar werkgevers er weet van hebben; hij houdt zich gedeisd op de zolder en houdt ondertussen alles rondom het huishouden en Rosa in de gaten houdt. Zo ontstaat een beklemmende thriller.

Regisseur Cordero registreert de film deels vanuit het perspectief van Jose Maria. Hij weet hiermee een claustrofobisch beeld neer te zetten: de donkere, kleine en door ratten omgeven zolder wordt Jose Maria's thuis. Wanneer hij kan, begeeft hij zich naar beneden om wat eten te stelen en zo te overleven. Rabia kent zijn sterke momenten, maar weet niet helemaal te overtuigen. Cordero lijkt niet goed te weten welke kant hij op moet met de film. In het begin snijdt Cordero maatschappijkritiek aan door de situatie van Jose Maria als Latijns-Amerikaanse illegaal te tonen, maar werkt dit niet verder uit. Vervolgens wordt de film een horrorthriller, om te eindigen in een nogal voorspelbaar liefdesdrama. Rabia moet het vooral hebben van de donkere sfeer en de uitzonderlijke acteerprestatie van Gustavo Sánchez Parra (Amores Perros). Parra onderging voor deze film een zelfde soort transformatie als Christian Bale in Rescue Dawn. Zijn Jose Maria moet ook broodmager en verwilderd zien te overleven, maar dan voor liefde in gevangenschap. (Suzan Groothuis)
Terug naar boven | Deze film op het IFFR

Psychedelische flair
The Sentimental Engine Slayer — Bright Future
Omar Rodriguez-Lopez • VS, 2010

De bijzonder productieve muzikant Omar Rodriguez-Lopez maakte met zijn debuut als regisseur (en acteur, scenarist, editor enzovoorts) gek genoeg een even experimentele als conventionele film. Op grond van zijn baanbrekende werk met The Mars Volta en zijn recente, eindeloze reeks soloplaten was het te verwachten dat zijn debuut buitenissig zou zijn, maar niet dat het redelijk toegankelijk zou zijn en grotendeels netjes binnen de eerder getreden banen van de surreëel getinte cinema zou vallen. Rodriguez speelt (uit noodzaak; zijn acteur liep vlak voor de opnames weg) Barlam, een jonge, maagdelijke nerd die tijdens zijn werkuren in een supermarkt dagdroomt, thuis het liefst modelfiguren van zijn favoriete sportauto in elkaar zet en een dubieuze verhouding met zijn drugs misbruikende zus heeft. Wanneer zijn macho vrienden hem zover krijgen naar een hoer te gaan, vermoordt hij haar.

Of toch niet? Via een uitgekiende, niet-lineaire vertelstructuur vol flashbacks, flashforwards en zonder scheidslijn tussen mogelijke hersenspinsels van Barlam en de werkelijkheid, weet je het lange tijd niet zeker. Talloze filmmakers hebben dit natuurlijk eerder gedaan, maar dat Rodriguez het grotendeels op eigen houtje, grotendeels overtuigend en met zoveel flair deed, verdient veel respect. Bovendien valt zijn film op door zijn humor, door Rodriguez' surreële poëzie in de voicer-over die voor houvast zorgt, en door een ijzersterke psychedelische sequentie tegen het einde, waarin Rodriguez het vuur opstookt en met wild monotone muziek (uiteraard van eigen hand) woordloze beelden in intensiteit doet toenemen. (Paul Caspers)
Terug naar boven | Deze film op het IFFR

Schrijnende focus
Where Are You? (Wakaranai) — Spectrum
Masahiro Kobayashi • Japan, 2009

In de laatste film van Masahiro Kobayashi, aan wie twee jaar geleden nog een retrospectief werd gewijd, toont de regisseur het schrijnende relaas van de straatarme tiener Ryo, gespeeld door zijn eigen zoon Yuto. Ryo's vader heeft hem en zijn doodzieke moeder verlaten en omdat hij eten steelt, raakt hij al gauw zijn baantje achter de kassa kwijt. De onschuldige tiener is een geloofwaardig slachtoffer van een kil sociaaleconomisch klimaat; hij is ouderloos, aansprakelijk voor de schulden van zijn moeder, vertrouwt niemand en weet niet hoe hij hulpinstanties kan bereiken, voor zover die beschikbaar zijn. De wanhopende jongen probeert er het beste van te maken, maar wordt in feite door omstandigheden gedwongen de wet te breken.

Kobayashi streeft in Where Are You? een misschien te puur naturalisme na: met een sobere cameravoering en kleurloze vormgeving volgt hij in ellenlange opnames hoe de graatmagere jongen rondslentert en steeds weer een bak instantnoedels naar binnen slurpt. Zulke repetitieve scènes zijn misschien nodig om de film zijn structuur te geven, maar maken de film niet zo indringend als de intentie moet zijn geweest. Het zijn de scènes waarin Ryo contact met anderen heeft, die de film cachet geven: zijn even onschuldige als tragische oplossing zijn moeder een waardig afscheid te geven, ongemakkelijke gesprekken met harteloze bureaucraten en een goedbedoelende politieman geven een sterke indruk van het psychische, sociale en emotionele isolement waarin de jongen verkeert. Daarom is de film tot op zekere hoogte toch aangrijpend, hoewel een onnodige onderbreking van de narratieve logica tegen het einde van de film de magie even verstoort. De slotscène is in zijn eenvoud prachtig, en maakt veel goed. (Paul Caspers)
Terug naar boven | Deze film op het IFFR