Dagtocht langs de toekomst

Oerolverslag 2

door Moon Saris
fotografie: René den Engelsman
18 juni 2010

Waar Oerol groot in is, is in klein blijven. Naast groot spektakeltheater en shows van nationaal en international gerespecteerde gezelschappen programmeert het altijd diverse voorstellingen van de jonge makers die de theaters en festivals van Nederland in de toekomst hopen te gaan bevolken. Nieuw dit jaar is de dagtocht langs twee handen vol theatermakers die een opzetje voor een voorstelling presenteren in het Atelier Oerol.

Hoewel dit uitgangspunt van Oerol van wezenlijk belang is voor de ontwikkeling en groei van het jongemakerstheater op locatie, is het niet eenvoudig juist voor deze doelstelling geld te krijgen. Vreemd, want je zou toch zeggen dat geldschieters er wel brood in zien te investeren in de toekomst van het (locatie)theater, voor de verdieping en reflectie die het Atelier biedt in bijvoorbeeld gesprekken, workshops en praktische en theoretische begeleiding. En voor het wezenlijke gegeven dat de deelnemende makers op Oerol een prachtig platform hebben om hun voorstellingen te laten zien, met het hele eiland als speelvloer, met ervaren collega's als leermeester en met een aangenaam, ontvankelijk publiek dat ze graag ruimte geeft voor experiment.

Deze eerste editie is gemaakt met een minimum aan middelen; het is nog maar de vraag of de opmaten — zoals het Atelier de eerste opzetjes uit de dagtocht noemt — kunnen worden uitgewerkt tot grote voorstellingen. Oerol heeft een plannetje bedacht om het gebrek aan fondsen voor dit mooie initiatief op te lossen. Het vraagt duizend sympathisanten jaarlijks 300 euro te doneren om ieder jaar een groep makers de kans te bieden zich te presenteren. Als dat lukt, krijgt initiatiefnemer, kartrekker en gezicht van Oerol Joop Mulder dit cadeau voor de dertigste editie van zijn verrukkelijke festival in 2011.

300 euro per jaar. Voor het handhaven van zoiets moois. Voor het stimuleren van de toekomst. Niet alleen voor hen, maar ook voor duizenden bezoekers die zich graag laten verrassen door kleine pareltjes van een stel jonge honden met gloeiende ogen. 300 euro per jaar. Een schijntje, toch? Mooi, want duizend schijntjes stellen het jongemakerstheater veilig. Wie dat belangrijk vindt en budget heeft, kan mailen naar info@oerol.nl (ook voor meer informatie).

Probeerhoekje vol verrassingen
Opmaat - Atelier Oerol
Diverse plekken, Terschelling 15 juni 2010

De helft van de groep van vandaag mag op de fiets beginnen, de rest gaat met de bus een paar locaties langs. Wij beginnen op de fiets, stijf wind tegen, maar gelukkig is het Formerumer bos niet al te ver weg. Daar zien we op een kruispunt tussen de bomen onze eerste opmaat van vandaag. In Suitable case van Tragic, een woordenloze dansvoorstelling, leven dames in pak hun gewone leventjes. Totdat op een dag een koffer in hun leven komt. Ze struikelen erover, pakken 'm op, zetten 'm neer, weten niet wat ze ermee moeten. Maar langzaam maar zeker ontdekken ze het ding en zo gaan ze een wat avontuurlijker pad op, letterlijk en figuurlijk. Eén van de drie sputtert wat tegen, ze vindt het misschien aangenaam in de sleur, maar ze wordt door de andere twee min of meer gedwongen ook de vrijheid te kiezen. Mooie vorm, krachtig gedanst, met sferische livemuziek en goed gebruik van de plek in het bos en de overgang richting duinen. Eigenlijk al zo goed als af.

Een stukje verderop in een duin maken we kennis met Eline (Kuppens, de maakster) en Koen. Zij vertellen het verhaal van een man en een vrouw die elkaar ontmoeten, verliefd worden, samen gaan wonen en genoeg van elkaar krijgen — niet een verhaal, maar het overkoepelde verhaal van het universele verhaal, boordevol herkenningspunten. Ze doen dat dan aan de hand van tekstbordjes die ze als piketpaaltjes in het duinzand meppen. Schattig gedaan, maar flinterdun. De tekst in het programmaboekje belooft meer filosofie, en we rekenen erop dat Kuppens dat er ook instopt als haar voorstelling langer wordt dan deze aangename twintig minuten.

Minder aangenaam is het volgende item, in de goede betekenis van het woord. Het begint al bij de gladjakker die ons opwacht en toeschreeuwt dat hij ons zo zal volgen. Hij komt ons voorbij, geeft ons koptelefoons en begeleidt ons onder het klinken van aan slechter tijden herinnerende marsmuziek door een bunkerstelsel in de Terschellinger duinen. Eén van die bunkers wil de glibberige verkoper van makelaardij Altijd Veilig Thuis ons graag verkopen als vakantiewoning. Wat we te zien krijgen als hij vertrekt naar een volgende afspraak, stemt ons niet direct tot aankoop. Spoken uit het verleden in nazi-uniformen hangen er wat rond, spelen wat, zingen wat. Ze komen in aanraking met een hedendaags fris en fruitig gezinnetje dat in deze (ondanks het fijne zonnetje en de blauwe lucht) grauwe omgeving komt vertoeven. Klemens Patijn stelt wezenlijke en actuele vragen in Gewapend Beton; dit aanzetje met schitterende samenzang maakt nieuwsgierig naar meer.

Honger van het buiten zijn, gaan wij ons allen bij de loods van Atelier Oerol in Kinnum te buiten aan smakelijke sandwiches, soep, omelet, fruit en diverse drankjes. De theatermakers schuiven deels aan, zodat je met ze van gedachten kan wisselen als je dat wilt. Lastig is wel dat je niet echt kunt napraten over de dingen die je 's ochtends zag, omdat je zit aan lange tafels waar ook de andere helft van de groep heeft plaatsgenomen en die heeft dat deel van het programma nog niet gezien. Overigens is het ook niet zo handig de nieuwsbrief in de bus al vooraf uit te delen, dan zijn er altijd mensen die liever lezen dan praten met hun buurman of kijken naar wat er om ze heen gebeurt. Bovendien is er dan verwachting gekweekt over wat er komen gaat en ook dat is niet echt een eerlijke kans voor de theatermakers in het vervolg van het programma.

De bus in, dan. Lekker relaxed onderweg naar nog meer verrassingen. Niet ver van het startpunt draait de kundige chauffeuse een veel te krap straatje in en zien we aan een prachtige natuurlijke vijver vol gele plompen een man staan met een bosje boterbloemen en een koffer. Hij loopt de weg op, wij rijden achter hem aan tot hij instapt en een persoonlijk verhaal met ons deelt. Heel bijzonder, want maker Tjon Rockon staat vooral bekend om stoere, wilde voorstellingen met veel vechtkunst en hiphop. In dit Fa Wa Ka speelt hij de favoriete muziek van zijn vader voor ons en laat hij ons hem zien op een beduimelde zwart-witfoto; het afscheid valt deze stoere jongen zwaar. Zonder versterking is hij slecht te verstaan, maar het maakt wel dat je graag echt wilt luisteren naar wat hij te vertellen heeft. Heel benieuwd of hij het in een langere versie ook aandurft niet te grijpen naar hem bekende middelen en het klein durft te houden. De soldaat verlaat ons, in de verte zien we alleen nog zijn rode koffer en wij gaan naar de volgende presentatie.

Het vriendelijke verzoek bij het uitstappen en naar de locatie lopen niet te veel trillingen te veroorzaken of herrie te maken; 'het' is kwetsbaar. Op de tent van onze bestemming hangt een briefje dat de eigenaar even weg is en of gids Wanda (ook een jonge theatermaker, maar door een verre reis niet in staat geweest zelf iets te produceren) ons even voorzichtig wil rondleiden. In de tent allerlei ingewikkelde installaties en zelfs een heuse Tinkerbel. Buiten een smal gangetje dat leidt naar een soort enorme vogelkijkhut, waar we staren naar iets wat uit een hol moet komen, maar natuurlijk op een heel andere plaats opduikt. De omringende geheimzinnigheid doet de ervaren Oerol-bezoeker misschien denken aan wat andere vreemde volkjes die het eiland al veroverden tijdens het festival, maar het absurdistische tintje in Daan Colijns Louter Kabouter is verfrissend en smaakt naar meer.

Wegens familieomstandigheden is Wim Staessens weggeroepen van het eiland en dus vervangt Wanda Eyckerman hem zo goed en kwaad als het kan, al geeft ze toe dat ze niet zo'n goede paardenfluisteraar is als haar collega. Dat is wel een nuttige eigenschap bij deze Paardenmonologen, die zich afspelen in een beroemde Terschellingse paardenboerderij. Ze kijken op een poëtische manier tussen de oren van de overdonderend grote beesten in de hokken achterin de stal. Mooie teksten, krachtig ondersteund door de snuivende of juist heel vriendelijk kopjes gevende paarden die lijken door te hebben dat het over hen gaat. Kan iets heel moois worden.

Op naar het eind van het eiland, naar een performance van de eigenzinnige jonge maakster Peerke Malschaert, die door haar vaste actrice en meedenkster Barbara Knapper laat vertellen over hoe wij en alles om ons heen is ontstaan uit een balletje zo groot als een sinaasappel en die haar eenzaamheid en filosofieën uitdrukt in (ook alweer) bordjes met teksten die ze op haar piano vastzet met modder van het wad. Iets verderop staat de, ook al vaste, gitarist in Malschaerts voorstellingen, Aart Strootman, die een indrukwekkende demonstratie van niet-gitaarspelen ten beste geeft - hij laat de wind het werk doen en dat geeft een razend mooi effect op deze dag met zeker vijf Beaufort. Zeer abstract, en dit gezelschap kennende wordt de complete versie niet veel concreter, maar wel dieper, beter en fascinerender.

En dan de afsluiter. Een performance van Maurits van den Berg en Michiel Blankwaardt, geschreven door Rik van den Bos, over het fenomeen locatietheatervoorstelling en hoe het eiland en de eilanders hun tijdelijke bewoners soms in de weg zitten. Vol zelfspot en humor, met een performance die er mag zijn houden ze zichzelf en hun publiek in een aantal los-vast aan elkaar hangende sketches een spiegel voor; ze maken het goed met een borrel. Mooi, zo'n relativering aan het eind van een verrassende dag.

Opmaat biedt inderdaad een paar interessante opmaten voor grotere voorstellingen en een paar stukjes die al zo goed als af lijken te zijn en zeker geen uur moeten worden. Maar wat vooral zo fijn is: de jonge makers krijgen met zo'n dagtocht echt de kans vrijuit te experimenteren zonder eventueel horden teleurgestelde Oerol-bezoekers  over zich heen te krijgen. De echte experimenten niet in het grote programma, maar in een eigen probeerhoekje, dat is fijn voor zowel de makers als de kijkers.

Bekijk ook deel 1 en deel 3 van het verslag.