recensie: Casablanca

Bijna iedereen kent de oneliners 'Here's looking at you kid', 'Round up the usual suspects' en 'I think this is the beginning of a beautiful friendship'. Ze zijn allemaal afkomstig uit de klassieker Casablanca (1942). Naast deze geweldige oneliners zorgen de hoofdrolspelers Humphrey Bogart en Ingrid Bergman, de vele goede bijrolacteurs, het script en de goede balans tussen de verschillende stijlen ervoor dat deze film van Michael Curtiz zelfs in 2010 nog fier overeind staat.

Het bekende verhaal gaat over de cynische Amerikaan Rick Blaine (Bogart) die een café/casino runt, in de beginjaren veertig van de vorige eeuw, in het door de Fransen bezette Casablanca. Hij is met een gebroken hart vertrokken uit Parijs nadat hij in de steek is gelaten door zijn grote liefde. Een echtpaar, waarvan Victor Laszlo (Paul Henreid) een verzetsleider is, is op de vlucht voor de Nazi's. Vanuit Parijs proberen ze via Casablanca naar Lissabon en uiteindelijk naar het vrije Amerika te geraken. Het blijkt al snel dat Rick hun enige hoop is om Casablanca uit te komen. Hij heeft namelijk de juiste papieren daarvoor, nadat hij ze in bewaring heeft gekregen van een inmiddels gearresteerde handelaar (Peter Lorre). Ilsa (Bergman), de vrouw van Victor, blijkt de ex-geliefde van Rick te zijn, die hem in Parijs in de steek liet. Het is nu aan Rick om te beslissen of hij de papieren aan ze geeft of toch voor zichzelf kiest.

Grote filmsterren
Humphrey Bogart (The Barefoot Contessa, The African Queen, In A Lonely Place, The Caine Mutiny) is weer op zijn best als ruwe bolster met het hart op de juiste plek. Hij is een van de grootste filmsterren ooit, en kan met deze charismatische vertolking schitteren in een romantische hoofdrol. Ook Ingrid Bergman (Gaslight, Europa '51) laat zich van haar beste kant zien. Ze speelt een overspelige vrouw, iets dat ze later ook in Notorious (1946) van Alfred Hitchcock zou doen. Deze rollen hebben een opvallende gelijkenis met haar eigen leven. Toen ze nog getrouwd was met een Zweedse tandarts viel ze voor de Italiaanse regisseur Roberto Rossellini, waarmee ze later trouwde. Isabella Rossellini is een van hun kinderen. Deze verhouding veroorzaakte een schandaal in Amerika, waardoor ze  niet langer welkom was. Nadat haar huwelijk met Rossellini over was keerde ze weer terug en won in 1956 haar tweede Oscar met Anastasia.

Claude Rains neemt de leukste bijrol voor zijn rekening. Was hij in Notorious nog de man van Bergman, in Casablanca speelt hij politiecommandant Louis Renault. Renault heeft de opdracht van Gestapoleider Strasser (Conrad Veidt) gekregen om Victor in Casablanca te houden. De corrupte Renault lijkt op het eerste gezicht een handpop van de Gestapo, maar blijkt op het einde toch ook een andere sympathieke kant te hebben. Deze dualiteit zie je tegenwoordig nog steeds terug in films over de Tweede Wereldoorlog zoals in Zwartboek en The Reader. Deze personages laten zien dat het in oorlogstijd het niet zo gemakkelijk is om aan te geven wie slecht en wie goed is.

Toeval
Het is natuurlijk wel erg toevallig dat Ilsa in Casablanca Rick weer tegenkomt, maar dat mag de pret niet drukken. Het sterke aan de film is de goede balans die tussen de verschillende stijlen gevonden is. Romantiek, humor, muziek (vooral het liedje 'As time goes by'), drama en spanning zitten er allemaal in verwerkt. Over de bekendste oneliner 'Here's looking at you kid' wordt gezegd dat Bogart deze zelf bedacht heeft tijdens de pokerlessen die hij tussen de opnames aan Bergman gaf. Casablanca boeit na bijna zeventig jaar nog steeds en komt totaal niet gedateerd of traag over. Het is met recht een tijdloze klassieker.