recensie: Charles Portis (Guido Golueke) - True Grit

Dankzij de verfilming van Charles Portis' boek True Grit is ook de Nederlandse vertaling van deze in 1968 verschenen western nu uitgebracht. Valt er na het kijken van de voor tien Oscars genomineerde film nog eer te behalen door het oorspronkelijke boek?

In True Grit staat de zoektocht centraal van de veertienjarige Mattie naar de lafhartige moordenaar van haar vader. Vergezeld door de eenogige Rooster Cogburn en de verwaande LaBoeuf (uitgesproken als Labief) gaat ze op pad om de vluchtende moordenaar Chaney zijn verdiende loon te geven.

Nee
De roman bestaat voor driekwart uit de tocht die Mattie onderneemt in het gezelschap van de twee mannen op zoek naar Chaney. De rivaliteit tussen de norse, drankzuchtige Rooster en de arrogante Texas Ranger LaBoeuf bepaalt de sfeer in dit gedeelte van het verhaal. De vroegwijze Mattie probeert ondertussen met alle macht de mannen te focussen op het achterhalen van de voortvluchtige Chaney. Dit alles is op een welhaast onderkoelde manier opgetekend door Mattie; zij is degene die op latere leeftijd dit verhaal wereldkundig maakt.

De droogkomische manier van beschrijven werkt in het boek echter zelden goed. Het sublieme samenspel van Jeff Bridges (Rooster) en Matt Damon (LaBoeuf) in de verfilming werkt vele malen beter. Daar waar je in het boek snakt naar de uiteindelijke confrontatie met Chaney om maar van dat ellenlange geneuzel onderweg af te zijn, kan het komische samenspel in de film niet lang genoeg duren.

Ja
De finale van het boek daarentegen is vele malen spannender en meeslepender dan die van de film. Vooral het moment dat Mattie in een gat valt en klem komt te zitten, zorgt in het boek voor een letterlijk beklemmende sfeer. Hier ontstaat vervolgens een situatie die sterk op die andere voor de Oscars genomineerde film lijkt: 127 hours. De bijbehorende redding door Rooster en de slopende rit terug naar de beschaving slepen de lezer mee in de doodsstrijd van Mattie. Dit is verreweg het beste gedeelte van het boek, terwijl er in de film snel doorheen gejaagd wordt.

De film en het boek vullen elkaar dan ook goed aan. Daarom het volgende kijk- en leesadvies. Kijk de film tot aan het moment dat het drietal de uiteindelijke confrontatie met Chaney aangaat. Dit doet de komische ondertoon van deze zoektocht namelijk meer eer aan dan het oorspronkelijke verhaal zelf. Maar stop dan met kijken en pak het boek bij de hand, want dan kun je nog even volop genieten van de ontknoping. Deze is in het boek namelijk veel beter en spannender uitgewerkt dan in de film. En alleen al voor deze ontknoping is het de aanschaf van het boek dubbel en dwars waard.