recensie: Hjorth Rosenfeldt (vert. Geri de Boer) - De discipel

De aanstotelijke Sebastian Bergman is terug. We mogen nogmaals genieten van zijn arrogantie en tegendraadse agenda. Het resultaat is grotendeels een ongeïnspireerde herhalingsoefening.

Vorig jaar verscheen van de hand van het Zweedse duo Michael Hjorth en Hans Rosenfeldt het geprezen debuut Wat verborgen is. In De discipel, het tweede deel in De Bergmankronieken, kruipen zij opnieuw in de huid van de gesjeesde psycholoog Sebastian Bergman. Hjorth en Rosenfeldt zijn beide actief in de televisie-, film- en theaterwereld. Mogelijk komt daar hun detaillistische schrijven vandaan, dat goed omgezet kan worden in beeld. Dit was te zien in Den Fördömde, de uitstekende verfilming uit 2010 van zowel Wat verborgen is als De discipel.

Gehate hoofdpersoon
Bergman, de seksverslaafde, narcistische rode draad, zorgde vijftien jaar geleden voor de veroordeling van seriemoordenaar Edward Hinde. Nu worden er weer vrouwen vermoord volgens Hindes ritueel. Die zit echter nog altijd achter slot en grendel, zonder contact met de buitenwereld. Wie pleegt de nieuwe moorden, en hoe weet hij zoveel details van Hindes werkwijze?

De onsympathieke psycholoog achtervolgt ondertussen al maanden zijn dochter Vanja, die inspecteur is bij de Nationale Recherche en wier bestaan hij vernam in Wat verborgen is. Hij heeft niets meer sinds zijn gezin tijdens een tsunami om het leven kwam en wil angstvallig graag Vanja's aandacht trekken. Sebastian probeert zijn leven op te bouwen door zich – wederom – bij de Nationale Recherche naar binnen te werken. Wanneer echter blijkt dat hij verbonden is aan de moorden, breekt de hel los.

Opnieuw en opnieuw
Juist, maar dit kennen we al. Ook in Wat verborgen is was Sebastian betrokken bij de zaak, op een soortgelijke, doch minder emotionele manier, en hielp hij de recherche vanuit persoonlijke motieven, in dit geval met Vanja samenwerken. Eigenlijk is veel uit De discipel herkenbaar: stijl, personagevorming en spanningsopbouw. Problemen uit de privésfeer van de leden van de Nationale Recherche, zoals geïntroduceerd in het eerste deel van de serie, worden in De discipel nauwelijks uitgebreid of opgelost. 

Het meest interessante aan de personageontwikkeling is de ondergesneeuwde Billy. Hij is het teamlid dat doorgaans de uitzoektaken toegewezen krijgt, maar in De discipel hard op weg is om zijn intelligentie en inventiviteit te tonen. Een sympathiek personage dat je in ieder geval een warm hart toedraagt. Als enige van de personages. Want teamleider Torkel is karakterloos en vlak, wetenschapper Ursula moet niet zo neurotisch doen, Vanja moet haar oogkleppen afhalen en Sebastian, ach ja. Sebastian moet niet zo ziekelijk zelfgenoegzaam zwelgen. Het gevolg is dat er van meeleven met het rechercheteam weinig sprake is.

Toch nog een verrassing
Als we dan het lot van de slachtoffers ook met distantie bekijken, blijft er weinig emotionele toewijding over. Maar de slachtoffers – of beter gezegd, een van de slachtoffers, want over de anderen wordt heengewalst – worden neergezet als een zwakke representatie van de alleenstaande, aandachtsbehoeftige vrouw van middelbare leeftijd. Wat juist geen medelijdende gevoelens oproept, maar eerder een vernietigende irritatie richting de auteurs vanwege de eendimensionaalheid en clichematigheid waarmee zij hun personages neersabelen.

Hjorth en Rosenfeldt doen te hard hun best om de zielenroerselen van hun personages te duiden en in de oneindigheid te verifiëren, waardoor er niets overblijft voor de lezer om te interpreteren. De discipel is voorgekauwd, waardoor het kat-en-muisspel voor de lezer wat glansloos is. Het boek is heus onderhoudend en vlot geschreven, en na het lezen is er geen reden om je bedonderd te voelen, maar het is niet meer dan dat. Wat in het eerste deel nog boeiend was, is in dit tweede deel een onsubtiele, expressieloze herhaling. Uitstekend voor een paar uur vermaak, maar verwacht niet achtergelaten te worden in ontroering of verbazing.

Uiteindelijk komt de vernieuwing wel, nadat er zo’n driekwart van het verhaal is gepasseerd. Op dit punt weet Hjorth Rosenfeldt toch nog een verrassende fundering te leggen voor het volgende deel in De Bergmankronieken. Het wachten is daarmee – vol goede hoop – op het derde boek in wat nog altijd een enerverende reeks kan gaan vormen.